به گزارش خبرنگار روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، بانک زمان یکی از الگوهای نوین مشارکت اجتماعی است که در آن افراد با ارائه خدمات به دیگران، اعتبار زمانی کسب میکنند و در زمان نیاز از خدمات متقابل بهرهمند میشوند. این طرح با هدف تقویت مشارکتهای مردمی و حمایت از سالمندان و افراد دارای معلولیت، در دستور کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی با محوریت سازمان بهزیستی قرار گرفته است.
در همین راستا، جلسه هماهنگی و بررسی سازوکار ایجاد بانک زمان با حضور سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور برگزار شد.
در این نشست، ابعاد مختلف اجرایی و ساختار مدیریتی بانک زمان، نحوه اجرای آن با استفاده از ظرفیت مراکز مثبت زندگی و مؤسسات غیردولتی، راهکارهای پایداری و تأمین مشوقهای لازم برای مشارکت داوطلبان و الزامات قانونی مورد نیاز اجرای این طرح مورد بررسی قرار گرفت و بر آغاز اجرای تدریجی آن با محوریت ارائه خدمات به سالمندان و افراد دارای معلولیت تأکید شد.
در این نشست جزئیات اجرایی بانک زمان تشریح شد و بر این اساس ۶۰ عنوان خدمت کمریسک در قالب هفت بسته خدماتی شامل آموزشی، اجتماعی، فرهنگی و هنری، ورزشی، حرفهآموزی، خدمات عمومی، فنی، حمایتی و همراهی تعریف شده است. بخش عمده این خدمات در سطح محلات و با مشارکت ساکنان همان محله ارائه میشود و بر همین اساس بانک زمان با تکیه بر شناخت متقابل افراد به دنبال ایجاد تحولی در شیوه حکمرانی اجتماعی است.
در بانک زمان اگر افرادی همچون سالمندان و معلولان امکان ارائه خدمت متقابل را نداشته باشند. برای حمایت از این گروهها در کنار هر بانک زمان، استخر حمایتی زمان تشکیل میشود تا داوطلبان با ارائه خدمت به جای این گروه از خدمتگیرندگان اعتبار زمانی مورد نیاز آنان را تأمین کنند.
همچنین دستگاههای دولتی از جمله سازمان بهزیستی و سازمان آموزش فنی و حرفهای نیز میتوانند در پشتیبانی از این سازوکار نقشآفرینی کنند.
بانک زمان یک نظام مبادله خدمات است که در آن زمان بهعنوان ابزار تهاتر و مبنای تبادل خدمات میان افراد عمل میکند.
در بانک زمان، امکان انتقال اعتبار زمانی به اعضای خانواده نیز پیشبینی شده است بهگونهای که اگر سالمند یا فرد دارای معلولیت توان ارائه خدمت نداشته باشد، فرزندان یا سایر اعضای خانواده میتوانند به جای او خدمت ارائه کرده و اعتبار زمانی لازم را برای استفاده وی از خدمات تأمین کنند.
برای هر خدمتدهنده و خدمتگیرنده، پروفایل اختصاصی در سامانه بانک زمان تشکیل میشود که پس از تأیید کارشناس بانک زمان در محله، فرد خدمات قابل ارائه خود را در آن ثبت میکند. متقاضی دریافت خدمت نیز نوع نیاز و مدت زمان مورد نیاز را در سامانه ثبت کرده و خدمتدهندگان بر اساس اولویت زمان ثبت درخواست، امکان پذیرش و ارائه خدمت را خواهند داشت.
احراز صلاحیت ارائهدهندگان خدمات نیز از طریق سامانه انجام میشود و افرادی که خدمات تخصصی مانند برقکشی، تأسیسات یا سایر مهارتها را ارائه میکنند باید مدارک و مجوزهای مربوط به تخصص خود را در سامانه بارگذاری کنند تا پس از تأیید، امکان ارائه خدمت برای آنان فراهم شود.
برای تأمین امنیت و اعتماد در اجرای طرح بانک زمان، سه لایه اطمینانبخش پیشبینی شده است. نخست، صلاحیتسنجی ارائهدهندگان خدمت است تا افراد واجد شرایط و مورد تأیید امکان ارائه خدمات را داشته باشند. دوم، حضور تسهیلگر محله که به دلیل شناخت نسبی از ساکنان نقش مهمی در ارزیابی اولیه، ایجاد اعتماد و نظارت بر تعاملات ایفا میکند. سوم نیز نظارت اجتماعی حاکم بر جامعه است به این معنا که همان هنجارها و قواعد حاکم بر روابط اجتماعی در جامعه در بانک زمان نیز برقرار است.
برای ارزیابی عملکرد بانک زمان، پنج شاخص اصلی در نظر گرفته شده است. نخست، تعداد اعضای بانک که نشاندهنده میزان استقبال از طرح است. دوم، تعداد اعضای فعال که بیانگر مشارکت واقعی افراد در ارائه و دریافت خدمات است. سوم، پویایی بانک. چهارم، تراز بودن بانک و پنجم عمق استخر حمایتی یا ذخیره زمانی بانک است. در کنار این شاخصها، میزان رضایت اعضا نیز بهعنوان یکی از مهمترین معیارهای ارزیابی عملکرد بانک زمان مورد توجه قرار دارد.
اثرگذاری نهایی بانک زمان تنها به مبادله خدمات محدود نمیشود بلکه هدف اصلی آن تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش اعتماد میان شهروندان، گسترش مشارکتهای محلی و در نهایت ارتقای کیفیت زندگی افراد و خانوادههاست. هرچه اعتماد و همکاری در محلهها بیشتر شود، شبکههای حمایتی نیز پایدارتر و اثربخشتر خواهند بود.
نظر شما